Posted in Ιστορία on December 13, 2012

Καλησπέρα !

Τώρα τελευταία, όλο ακούμε για την σεισάχθεια. Η σεισάχθεια το ένα, η σεισάχθια το άλλο, μόνο μια σεισάχθεια μπορεί να μας σώσει… Τι είναι η σεισάχθεια;;

Αλλά ας πάμε πρώτα πίσω εκεί που είχαμε μείνει την τελευταία φορά. Ποιος μπορεί να μου πει σε τι κατάσταση ήταν η Αθήνα; (Δράκοντας, νόμους, κτλ)

Ναι, ο Δράκοντας είχε γράψει τους νόμους, κάτι ήταν κι αυτό, χρειαζόταν (αν και οι ποινές ήταν πολύ αυστηρές) αλλά αυτό δεν αρκούσε, οι άνθρωποι είχαν κι άλλα προβλήματα. Τι προβλήματα; Οικονομικά. Χρωστούσαν. Οι αγρότες πιο πολύ. και χρωστούσαν πολλά. Και όταν δεν μπορούσαν να πληρώσουν τα χρέη τους, τι γινόταν; Έχαναν  την ελευθερία τους…

Προφανώς υπάρχει πρόβλημα και κάποιος πρέπει να κάνει κάτι. Οι Αθηναίοι λοιπόν ζητάνε βοήθεια από τον Σόλωνα. Ποιος ήταν αυτός; Ποιητής, φιλόσοφος, ένας από τους “επτά σοφούς. Όχι, οι εφτά σοφοί δεν ήταν μια ομάδα ατόμων που αποφάσισαν να ονομάζονται έτσι.

Ήταν άνθρωποι που ζήσανε στον 7ο, 6ο και 5 αιώνα π.Χ. και που διέπρεψαν, ο καθένας στον τομέα του.

Ένας από αυτούς λοιπόν είναι και ο Σόλωνας και τον φωνάξανε οι Αθηναίοι για να βάλει λίγη τάξη στα πράγματα. Συνοπτικά, τα 5 βασικότερα μέτρα που έλαβε ο Σόλωνας ήταν :

  • Σεισάχθεια
  • Τέσσερις τάξεις
  • Εκκλησία του Δήμου
  • Βουλή των τετρακοσίων
  • Ηλιαία.
Φτάσαμε στη Σεισάχθεια (από το Σείω και το άχθος : αφαιρώ βάρος). Ο Σόλωνας αποφάσισε να καταργήσει όλα τα χρέη αλλά και να δώσει πίσω την ελευθερία σε όσους την είχαν χάσει λόγω χρεών. Απαγόρευσε επίσης να ξαναγίνει αυτό, δηλαδή να ξαναδανειστεί κάποιος βάζοντας εγγύηση τον εαυτό του.

Όχι μόνο βοήθησε έτσι την αγροτική τάξη αλλά έλαβε κι άλλα μέτρα για να αποδυναμώσει την αριστοκρατία. Χώρισε τους πολίτες σε τέσσερις τάξεις ανάλογα με το εισόδημα (χωρίς να έχει σημασία η καταγωγή) και έδωσε στην κάθε τάξη συγκεκριμένα αξιώματα. Ανώτερη τάξη ήταν οι πεντακοσιομέδιμνοι, οι οποίοι είχαν ετήσιο εισόδημα άνω των 500 μεδίμνων δημητριακών, ακολουθούσαν οι ιππείς ή τριακοσιομέδιμνοι, οι οποίοι είχαν ετήσιο εισόδημα άνω των 300 μεδίμνων. Οι 9 άρχοντες και όσοι συμμετείχαν στον Άρειο Πάγο προερχόντουσαν από τις δυο αυτές τάξεις.  Έπειτα οι ζευγίτες ή διακοσιομέδιμνοι, με εισόδημα ανώτερο των 200 μεδίμνων που συγκροτούσαν τη βουλή αλλά και την Οπλιτική φάλαγγα (θυμάστε; ο στρατός με όσους πολίτες είχαν αρκετά λεφτά για να πάρουν την πανοπλία τους) και η κατώτατη κατηγορία ήταν οι θήτες, το εισόδημα των οποίων δεν ξεπερνούσε τους 200 μεδίμνους και που… Τι εξουσία είχαν αυτοί; Όλοι οι υπόλοιποι, ο μικρός λαός, τι εξουσία είχε; Ήταν στην Εκκλησία του Δήμου.

Και μια και αναφέραμε την Εκκλησία του Δήμου, αυτοί που προετοίμασαν τα θέματα που θα συζητούσαν είναι η Βουλή των Τετρακοσίων (εφεύρεση του Σόλωνα κι αυτή). Τέλος, δημιούργησε και την Ηλιαία, ένα λαϊκό δικαστήριο. Τι σημαίνει αυτό; Κάθε χρόνο, διάλεγαν με κλήρωση 6000 δικαστές από κάθε τάξη. Δεν είχε σημασία ούτε η καταγωγή τους, ούτε πόσα λεφτά είχαν, ούτε από ποια περιοχή της Αττικής ερχόντουσαν. Βέβαια, δεν συνεδρίαζαν όλοι μαζί, οι ένορκοι συνήθως ήταν 101, 201, κτλ.Γενικά, με τα μέτρα του, ο Σόλωνα έδωσε πολλή εξουσία στο λαό, του έδινε την δυνατότητα να συμμετέχει στην εξουσία αλλά θεωρούσε πως, αφού είχαν αυτή τη δυνατότητα, ήταν υποχρέωσή τους να το κάνουν και αποφάσισε πως όποιος Αθηναίος πολίτης δεν έπαιρνε ξεκάθαρη θέση στα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα της πόλης έχανε τα πολιτικά του δικαιώματα.

Όλα ωραία λοιπόν, τα μέτρα του Σόλωνα ανακούφισαν την λαϊκή τάξη, έβαλε τους πλούσιους στο ίδιο επίπεδο με τους ευγενείς αλλά… αλλά και πάλι δεν είναι όλοι ευχαριστημένοι. Όπως θυμάστε, η γη άνηκε στους ευγενείς που ήταν λίγοι. Ο υπόλοιπος λαός ζητούσε να ξαναμοιραστεί η γη, προκαλώντας έτσι πολιτικές ταραχές.. Και, όπως έχετε ήδη καταλάβει, συνήθως, τις πολιτικές ταραχές τις εκμεταλλεύεται ένας άνθρωπος με πολύ μεγάλη δίψα για εξουσία. ο τύραννος στην συγκεκριμένη περίπτωση ήταν ο Πεισίστρατος που, αν και δημιούργησε μερικά σημαντικά έργα, στέρησε ελευθερίες από τον λαό της Αθήνας. Ευτυχώς, κράτησε το διοικητικό σύστημα του Σόλωνα, τουλάχιστον στην θεωρία γιατί φρόντισε να τοποθετήσει σε όλες τις θέσεις-κλειδιά συγγενείς του ή ανθρώπους της απόλυτης εμπιστοσύνης του…. Πέθανε εκείνος, τον διαδέχτηκαν ο ένας του γιος και μετά ο άλλος και σκότωσαν και τους δύο. Πάει και η τυραννία…

Ακολουθεί πολιτική διαμάχη στην οποία υπερισχύουν οι δημοκρατικοί με αρχηγό τους τον Κλεισθένη.

Ένα από τα σημαντικότερα μέτρα του Κλεισθένη ήταν η δημιουργία δέκα φυλών των οποίων τα μέλη προέρχονταν από διαφορετικές περιοχές της Αττικής. Μέλη κάθε φυλής ήταν κάτοικοι των τριών περιοχών της Αττικής (Μεσογαία, ‘Αστυ, Παράλια) για να συνυπάρχουν πολίτες από κάθε τάξη και τόπο και να πάψει η συγγένεια και η καταγωγή να παίζουν ρόλο στην πολιτική ζωή της Αθήνας.

Αύξησε τον αριθμό των βουλευτών (Βουλή των Πεντακοσίων) αλλά και τον αριθμό των στρατηγών. Γιατί; Επειδή όταν ένας άνθρωπος συγκεντρώνει όλη την στρατιωτική εξουσία, το πιθανότερο είναι να ξεσηκώσει το στρατό για να γίνει απόλυτος αρχηγός ενώ αν η εξουσία μοιράζεται στα δέκα, τα πράγματα είναι πιο ασφαλή…

Όπως είχαμε ήδη δει σε προηγούμενα μαθήματα, η Εκκλησία του Δήμου γινόταν όλο και πιο σημαντική. Με τον Κλεισθένη απέκτησε την μεγαλύτερη εξουσία.

Θεωρείται ο θεμελιωτής του δημοκρατικού πολιτεύματος επειδή έκανε προσιτά σε όλους τους Αθηναίους πολίτες τα αξιώματα της πόλης, εδραίωσε τη λαϊκή ενότητα, ενίσχυσε το ενδιαφέρον όλων των πολιτών για να κοινά, και, γενικά, άλλαξε σε σημαντικό βαθμό τον τρόπο ζωής της Αθήνας.

Εννοείται πως αυτό το βήμα προς την δημοκρατία έχει φοβερή ιστορική σημασία…

 

 

Πηγές :

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE_%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AE

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/istoria/athina2.htm

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/istoria/ask.Istorias/Athina2a.htm

http://threekoupis.blogspot.gr/2011/11/blog-post_28.html

http://lerakis.blogspot.gr/2011/11/blog-post_29.html